Het kan eenieder van ons overkomen: je krijgt op een dag bericht van een notaris dat je onverwacht recht hebt op een erfenis, ook wel nalatenschap genoemd. Buiten het feit om dat het natuurlijk verschrikkelijk is om van iemand afscheid te moeten nemen, schieten stiekem bij het woordje erfenis toch even dollartekens in de ogen. Gelijk ontstaan er allerlei mooie plannen in je hoofd en denk je misschien kan ik nu wél die ene droom najagen...

Ongeacht of je een persoon moet gaan missen die dicht of ver van je af staat, juist bij dit soort momenten is het van uiterst belang om je hoofd koel te houden. Bij een erfenis komt er namelijk veel op je af en de meeste denken helaas dat een erfenis altijd positief uitpakt. Dit is echter niet altijd het geval, het kan namelijk voorkomen dat uiteindelijk de schulden het positieve vermogen binnen de erfenis overtreffen. Dan ben je dus eigenlijk blij gemaakt met een ‘dode mus’! Omdat niet iedereen op de hoogte is van de regels rondom het erfrecht komen in deze column kort de belangrijkste zaken aan bod.

Binnen het erfrecht is er standaard regelgeving opgenomen over wie de wettelijke erfgenamen zijn bij het overlijden van een persoon. Dit wordt het versterferfrecht genoemd. Deze standaardregels zijn van toepassing als er geen sprake is van een testament. Een testament is een officiële akte opgesteld door een notaris. Vanaf 16 jaar is er de mogelijkheid om een testament op te laten stellen. Dat een erfenis geregeld tot ruzies en meningsverschillen kan leiden is geen nieuwigheid. Door in een testament je wensen neer te leggen, kan dit grotendeels worden voorkomen. In een testament kun je afwijken van de standaardregels en het is mogelijk om nader de verdeling van het vermogen te regelen. Bij het erven via een testament is er sprake van testamentair erfrecht. Daarnaast kun je in een testament ook vastleggen door wie je de nalatenschap wilt laten regelen. Zo´n persoon noemt men ook wel een executeur, deze beheert de erfenis en vertegenwoordigt de erfgenamen. In principe mag je eenieder tot executeur benoemen, dit kan een familielid, vriend, erfgenaam of een notaris zijn. De executeur dient er zorg voor te dragen dat de nalatenschap correct wordt afgewikkeld. Er zal door hem of haar een boedelbeschrijving opgemaakt moeten worden, waarin zowel de bezittingen als de schulden zichtbaar worden. De executeur is tevens belast om aan de laatste wilsbepaling van de erflater uitvoer te geven en eventuele schulden te voldoen.

Als niet een notaris, maar een ander persoon als executeur is aangesteld dan is het dus niet nodig om de notaris alsnog de gehele erfenis af te laten wikkelen. Op deze wijze kan er een hoop geld worden bespaard. De executeur heeft wel altijd een verklaring van executele nodig om de nalatenschap af te handelen, deze kan via de notaris worden verkregen. Deze verklaring bewijst dat de executeur daadwerkelijk bevoegd is. Een verklaring van erfrecht voor erfgenamen is niet in alle gevallen verplicht, maar het kan wel handig zijn om aan te tonen waar ze rechten aan kunnen ontlenen. Denk hierbij aan de tenaamstelling van een woning of een bankrekening. De verklaring is niet nodig als er geen sprake is van een testament, er een langstlevende partner overblijft en het saldo op de bankrekening niet hoger is dan €100.000.

Als erfgenaam komen je 3 mogelijkheden toe: het zuiver aanvaarden van de erfenis, het beneficiair aanvaarden of het verwerpen van de erfenis. Vooral bij het zuiver aanvaarden dient er een zorgvuldige overweging gemaakt te worden. Hierbij aanvaard je namelijk de erfenis als het ware zonder voorbehoud. Dit houdt in dat je zowel recht hebt op de bezittingen van de erflater, maar ook verantwoordelijk bent voor de eventuele schulden! Ieder jaar zijn er personen die door deze keuze onverwacht in grote financiële problemen verzeild raken. Mochten de schulden de bezittingen overstijgen dan zal dit bedrag door de schuldeisers via jou worden verhaald. Indien de erfenis eenmaal aanvaard is en het blijkt dat het vermogen uit meer schulden bestaat, dan is het niet meer mogelijk om hierop terug te komen. Bij het beneficiair aanvaarden van een erfenis loop je als erfgenaam geen risico. Hier worden namelijk de schulden vanuit de erfenis betaald en mocht hierna nog positief vermogen overblijven dan wordt dit verdeeld over de erfgenamen. Hierdoor kun je als erfgenaam in ieder geval nooit aansprakelijk worden gesteld voor resterende schulden. Als je gebruik wilt maken van een beneficiaire aanvaarding dan dient er een verklaring bij de Rechtbank te worden afgelegd, hieraan zijn kosten verbonden. Tevens is het mogelijk om de gehele erfenis te verwerpen, ieder recht vervalt hiermee. Er wordt van de totale erfenis afgezien, zowel van de bezittingen, de schulden als de persoonlijke spullen. Een reden hiervoor kan zijn dat het in één oogopslag duidelijk is dat de schulden dermate groot zijn. Of omdat je bijvoorbeeld niets van doen wilt hebben met de familie of de nalatenschap. Ook de verwerping dient geregistreerd te worden bij de Rechtbank.

Bij twijfel doe je er goed aan om te kiezen voor het beneficiair aanvaarden van de erfenis, vooral als de overleden persoon een bedrijf of onderneming had. Daarnaast is het verstandig om bij het opstellen van een testament te zorgen dat de samenlevingsovereenkomst, het geregistreerd partnerschap of de huwelijkse voorwaarden goed op elkaar aansluiten. Bij het aanwezig zijn van minderjarige kinderen dien je in een testament vast te leggen wie de zorg op zich gaat nemen bij eventueel overlijden.Tevens is het slim om eens in de zoveel jaar het testament te controleren en na te gaan of het nog steeds voldoet aan je wensen. Het zijn zeker geen prettige zaken om bij stil te staan, maar ze zijn wel van levensbelang. Een erfenis brengt zowel fiscale als juridische gevolgen met zich mee. Goed advies is hierbij noodzakelijk. J-euro kan je adviseren bij het afwikkelen van een nalatenschap, maar ook bijstaan bij een eventueel conflict of bemiddelen bij een geschil. J-euro Juridisch Advies voor 1 euro per minuut! Neem contact op via: www.J-euro.nl